Duurzaam bouwen begint bij het ontwerp
Binnen Omexom groeit het besef dat duurzaamheid en ontwerp onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Wie werkt aan installaties die tientallen jaren meegaan, weet hoe bepalend de eerste ontwerpkeuzes zijn voor veiligheid, betrouwbaarheid en milieu-impact. Dat zien ook Bram van Ooijen, Business Unit General Manager Engineering, en Frans Buijsen, Sustainability Environment Manager. In hun werk merken zij hoe sterk duurzaamheid begint aan de tekentafel, waar beslissingen worden genomen die de levensduur van een installatie bepalen.
Duurzaamheid begint aan de tekentafel
Binnen Omexom lopen verschillende initiatieven rond emissievrije bouwplaatsen, materiaalgebruik en hergebruik van componenten. Maar juist in de ontwerpfase kun je grote stappen zetten, zegt Bram.
“Wat je aan de voorkant goed uitdenkt, voorkomt gedoe later in het proces. Dat geldt voor veiligheid en snelheid, maar zeker ook voor duurzaamheid.”
Frans onderschrijft dat volledig. “Duurzaamheid klinkt vaak abstract, maar uiteindelijk gaat het om heel concrete keuzes. Veel van wat we bouwen bestaat uit staal. Sterk en betrouwbaar, maar met een grote milieu-impact. Dan kun je kijken wat daar mee gebeurt als je hergebruikt staal toepast, of kiest voor lichter materiaal dat dezelfde eisen haalt.” Die keuzes raken meer dan alleen materiaalgebruik. “Je beïnvloedt er ook transport, installatie en onderhoud mee,” zegt Frans. “Dat maakt de impact groter dan je op het eerste gezicht denkt.”
Ook circulariteit begint bij het ontwerp. “Je moet vroeg nadenken over wat er gebeurt aan het einde van de levensduur,” vervolgt hij. “Hoe zit iets vast, kun je het later eenvoudig vervangen of hergebruiken? Als je dat aan de voorkant goed bedenkt, kun je in de toekomst veel meer materialen terugwinnen.”
Duurzaamheid werkt alleen als het uitvoerbaar is
Duurzaam ontwerpen werkt alleen als ontwerp en uitvoering elkaar vroeg vinden, benadrukt Bram. “Neem de plek waar een kraan kan staan. Uitvoering weet precies wat daar kan en wat niet. Als je die kennis vanaf het begin in het ontwerp meeneemt, kun je componenten anders positioneren, routes efficiënter plannen en soms zelfs lichter materieel inzetten. Dat scheelt transport, verlaagt emissies en maakt het werk veiliger. Dat is precies waarom engineers steeds meer kennis van uitvoering en onderhoud meenemen naar de tekentafel. Daardoor worden ontwerpen duurzamer en realistischer.”
Volgens Frans laat dit soort voorbeelden zien hoe praktisch duurzaamheid soms is. “Het zijn dit soort keuzes waar je als engineer niet zomaar opkomt, maar die in de praktijk veel opleveren.”
Bram van Ooijen
Bussiness Unit General Manager Engineering
Wat je aan de voorkant goed uitdenkt, voorkomt gedoe later in het proces. Dat geldt voor veiligheid, en snelheid en zeker ook voor duurzaamheid.
Waarom samenwerking essentieel is voor duurzaam ontwerp
Omexom heeft advies, ontwerp, bouw en onderhoud binnen één organisatie. Teams zitten verspreid over het land, maar werken binnen hetzelfde samenwerkingsmodel. Daardoor kunnen inzichten eenvoudig tussen disciplines worden gedeeld. “We leren van de bouwplaats en van storingen in onderhoud,” zegt Bram. “Die kennis nemen we mee naar nieuwe ontwerpen. Zo verbeteren we voortdurend, stap voor stap.”
Volgens hem zit precies daar de kracht van Omexom. “Vanuit één discipline kun je maar beperkt verschil maken. Een duurzamere aanpak wordt pas echt haalbaar als je het gezamenlijk benadert. Als ontwerp, uitvoering en onderhoud elkaar vinden, ontstaan oplossingen die én betrouwbaar zijn én minder impact hebben op de omgeving.”
Frans sluit zich daarbij aan. “Duurzamer ontwerpen en duurzamere werken hoeft niet altijd in een innovatie te zitten. Het gaat om vele kleine, uitvoerbare verbeteringen. Als je die structureel meeneemt, wordt het vanzelf onderdeel van je manier van werken.”
Sustainability Engineers als versneller
Duurzaamheid heeft inmiddels een vaste plek binnen de ontwerpteams. Omexom stelde bewust Sustainability Engineers aan: mensen die tijd en kennis hebben om de milieu-impact van ontwerpkeuzes te onderzoeken en inzichtelijk te maken. “Dit initiatief kwam vanuit de engineers zelf,” vertelt Bram. “Zij wilden weten wat hun keuzes betekenen voor de omgeving. Dat laat zien dat het besef van binnenuit groeit.” Frans: “Zij verbinden ambitie met uitvoering. Ze leggen vast wat we in projecten leren en zorgen dat we die kennis bij nieuwe ontwerpen kunnen toepassen.”
Van inzicht naar gewoonte
De volgende stap is om duurzaam ontwerpen structureel onderdeel te maken van elk ontwerp. “We willen aan het begin van elk project de milieu-impact inzichtelijk hebben,” zegt Frans. “Dan zie je meteen waar de grootste winst te halen is en in welke levensfase van een installatie.”
Sustainability Engineers spelen daarin een belangrijke rol. “Zij zoeken naar alternatieven die binnen de eisen passen,” legt Bram uit. “En soms naar oplossingen die net buiten de standaard vallen, maar met goede onderbouwing wel mogelijk zijn. Dat bespreken we dan samen met de opdrachtgever.”
Wat eerder losse initiatieven waren, groeit uit tot een gezamenlijke manier van werken. “Duurzaam ontwerpen is geen project,” zegt Frans. “Het is een nieuwe manier van werken.” “Het mooiste vind ik dat die houding ontstaat vanuit nieuwsgierigheid en goed vakmanschap vanuit de engineers zelf,” zegt Bram. Zo wordt duurzaamheid een vanzelfsprekend onderdeel van elk ontwerp.
Frans Buijsen
Sustainability Environment Manager
“Duurzaam ontwerpen is geen project. Het is een nieuwe manier van werken.”