Présentation :

Elektrisch aangedreven bouwmachines inzetten is één ding. Zorgen dat ze op het juiste moment kunnen laden, is een tweede. Bij de uitbreiding van hoogspanningsstation Eindhoven-Oost onderzoekt Omexom samen met de betrokken uitvoeringspartners en NRG Group, dat ondersteunt bij de energieplanning en monitoring, hoe de werkzaamheden zo emissiearm mogelijk kunnen worden uitgevoerd. De beschikbare netaansluiting, laadmomenten en het werkelijke energiegebruik bepalen hoeveel elektrisch materieel op welk moment kan worden ingezet.

Uitbreiding van het hoogspanningsstation Eindhoven-Oost

Het elektriciteitsnet in en rondom Eindhoven wordt de komende jaren fors uitgebreid en versterkt. De Brainportregio groeit, er komen woningen en bedrijven bij en door elektrificatie en verduurzaming stijgt de vraag naar elektriciteit. Volgens berekeningen van TenneT en Enexis kan de elektriciteitsvraag in 2050 drie tot vijf keer zo hoog zijn als nu. Tegelijkertijd bereikt de bestaande elektriciteitsinfrastructuur op verschillende plekken haar maximale capaciteit. Daarom werken de netbeheerders op meerdere locaties aan uitbreiding en versterking van het net.

Eén van die projecten is Eindhoven-Oost. TenneT breidt hier het bestaande 380.000/150.000 volt-hoogspanningsstation uit. Twee transformatoren uit de jaren zestig hebben het einde van hun levensduur bereikt en moeten worden vervangen. Deze transformatoren vormen de koppeling tussen verschillende spanningsniveaus in het elektriciteitsnet. Voordat de bestaande exemplaren uit bedrijf kunnen, worden daarom eerst twee nieuwe koppeltransformatoren gerealiseerd.

De opgave gaat verder dan vervanging alleen. Het station wordt ook uitgebreid om de transportcapaciteit te vergroten en extra aansluitingen mogelijk te maken. In de nieuwe situatie komen twee koppeltransformatoren van elk 500 MVA. Daarnaast worden beide stationsdelen uitgebreid met onder meer nieuwe velden, rails, kabelverbindingen en voorzieningen voor besturing en beveiliging.

“Bij Eindhoven-Oost komen meerdere opgaven samen. We vervangen installaties die het einde van hun levensduur bereiken, vergroten tegelijkertijd de capaciteit en maken ruimte voor extra aansluitingen. Tegelijkertijd moet de energievoorziening tijdens de werkzaamheden in stand blijven. Juist die combinatie maakt dit een complexe uitbreiding van het hoogspanningsstation”, vertelt Raymond Bosgoed, Project Lead bij TenneT.

Omexom is voor TenneT hoofdaannemer voor de uitbreiding van beide stationsdelen. Dat betekent dat Omexom de engineering en uitvoering over de verschillende disciplines heen coördineert, de planning en technische raakvlakken bewaakt en verantwoordelijk is voor de aantoonbare oplevering van het werk. Omexom voert zelf primaire en secundaire elektrotechnische werkzaamheden uit en stuurt de samenwerkingspartners binnen het project aan.

BAM Infra verzorgt de civiele en bouwkundige werkzaamheden, Emmett Green Engineering werkt aan het primaire en secundaire ontwerp, Van Vulpen is onder meer betrokken bij het leggen van de hoogspanningskabels en VanderLinden, onderdeel van VINCI Energies, verzorgt de engineering van de gebouwgebonden installaties voor de nieuwe technische gebouwen en veldhuisjes.

Ontwerpinformatie van de verschillende partijen wordt samengebracht in 3D-modellen. Daarmee kan het projectteam controleren of onderdelen technisch en fysiek goed op elkaar aansluiten en of installaties elkaar niet in de weg zitten. Zo kunnen mogelijke knelpunten al in het ontwerp worden opgelost, voordat ze tijdens de uitvoering buiten ontstaan.

  • Als je zegt dat je volledig emissieloos bouwt, moet je dat over de hele keten kunnen waarmaken.

    Sofieke Huisman Innovation and Sustainability Coordinator

Emissiearm bouwen vraagt meer dan alleen elektrisch materieel inzetten

Binnen die omvangrijke uitvoering kijkt het projectteam nadrukkelijk naar de manier waarop het werk wordt uitgevoerd. Per werkpakket wordt onderzocht welk bouwmaterieel elektrisch beschikbaar is en praktisch kan worden ingezet.

Het projectteam spreekt daarbij over emissiearm bouwen. Niet voor alle werkzaamheden en transportbewegingen zijn op dit moment emissievrije alternatieven beschikbaar. De inzet is daarom om per onderdeel te onderzoeken waar uitstoot kan worden voorkomen of verminderd. Een uitspraak over de totale reductie vraagt om een afgebakende vergelijking en meetgegevens.

“Als je zegt dat je volledig emissieloos bouwt, moet je dat over de hele keten kunnen waarmaken. Dat kan nu nog niet altijd. Daarom kijken we bij Eindhoven-Oost heel concreet naar wat wél elektrisch kan en wat daarvoor nodig is”, vertelt Sofieke Huisman, Innovation and Sustainability Coordinator bij Omexom.

Die aanpak brengt een volgende technische vraag met zich mee. Elektrisch materieel moet gedurende de uitvoering voldoende energie beschikbaar hebben, én op het juiste moment. Wanneer verschillende machines aan het einde van een werkdag tegelijk moeten laden, kan de vraag naar vermogen snel oplopen.

Hierdoor wordt de energievoorziening een integraal onderdeel van de uitvoeringsplanning. Voor Omexom is dat een aspect dat nadrukkelijk in de voorbereiding en projectaanpak moet worden meegenomen.

Eerst benutten wat al beschikbaar is

Op de projectlocatie is een netaansluiting beschikbaar. Het vermogen daarvan is echter niet voldoende om zonder aanvullende maatregelen al het voorziene elektrische materieel van energie te voorzien.

Daarom wordt vanaf de start het verbruik op de aansluiting gemonitord. Zo wordt zichtbaar hoeveel van het beschikbare vermogen daadwerkelijk wordt benut en hoeveel ruimte er op verschillende momenten nog beschikbaar is.

Het uitgangspunt is om eerst de bestaande aansluiting zo goed mogelijk te benutten. De energieplanning en de metingen moeten vervolgens duidelijk maken wanneer aanvullende voorzieningen nodig zijn. Zo kan het projectteam daarop anticiperen voordat de beschikbare aansluiting de uitvoering beperkt.

“We willen eerst elke beschikbare kWh uit de aanwezige netaansluiting halen voordat we opschalen met aanvullende batterijcapaciteit”, vertelt Jordi Leijnse, CEO van NRG Group.

Dat principe voorkomt dat de energievoorziening alleen wordt gedimensioneerd op basis van aannames vooraf. De praktijk bepaalt mede wanneer aanvullende capaciteit daadwerkelijk nodig is.

  • Je moet vooraf kijken hoeveel laadcapaciteit je nodig hebt, wanneer je die nodig hebt en of je op de bouwplaats voldoende ruimte hebt om het materieel te laden.

    Martijn Bolluijt Projectmanager
  • Als je zegt dat je volledig emissieloos bouwt, moet je dat over de hele keten kunnen waarmaken.

    Sofieke Huisman Innovation and Sustainability Coordinator
  • Duurzaam ontwerpen is geen project. Het is een nieuwe manier van werken.

    Buijsen Frans Sustainability & Environment Manager
  • Wat je aan de voorkant goed uitdenkt, voorkomt gedoe later in het proces. Dat geldt voor veiligheid, snelheid en zeker ook voor duurzaamheid.

    van Ooijen Bram Business Unit General Manager
  • “Je kunt veel leren uit documentatie. Je kunt veel leren tijdens trainingen. Maar om het complete systeem echt te begrijpen, moet je ermee werken in een volledig geïntegreerde omgeving.”

    Mika Brouwer Engineer

Materieelplanning wordt energieplanning

Om vooruit te kunnen kijken, heeft Omexom bij de betrokken uitvoeringspartners geïnventariseerd welk materieel zij tijdens verschillende fasen van het project verwachten in te zetten. Onder meer de materieelplanningen van BAM Infra en Van Vulpen zijn aangevuld met het verwachte verbruik van voorzieningen van Omexom, zoals de projecthuisvesting.

NRG Group koppelde deze informatie aan energieprofielen die het op basis van eerdere projectervaring heeft opgebouwd. Zo is een energieplanning ontstaan die inzicht geeft in de momenten waarop de verwachte vermogensvraag groter wordt dan het vermogen dat de bestaande netaansluiting kan leveren.

Voor Martijn Bolluijt, Projectmanager bij Omexom, betekent elektrisch bouwen daarom ook verder vooruitkijken dan alleen naar de inzet van materieel.

“Je moet vooraf kijken hoeveel laadcapaciteit je nodig hebt, wanneer je die nodig hebt en of je op de bouwplaats voldoende ruimte hebt om het materieel te laden. Dat moet je dus al in je voorbereiding meenemen”, vertelt hij.

Een bufferbatterij kan tijdelijk extra energie leveren wanneer de beschikbare netaansluiting niet in de volledige laadbehoefte kan voorzien. De batterij wordt geladen op momenten waarop daarvoor ruimte is. Vóór een volgende laadpiek moet voldoende energie in de batterij zijn opgeslagen om de energiebehoefte op dat moment op te vangen. De batterij maakt het zo mogelijk beschikbare energie op een ander moment te benutten. Bij een structureel tekort aan energie zijn aanvullende maatregelen nodig.

Ook laadvoorzieningen kunnen met laadprofielen worden aangestuurd. Niet iedere machine hoeft immers direct na de werkdag op maximaal vermogen te laden. Door het laden over de nachtelijke uren te verdelen, kunnen vermogenspieken worden beperkt. Voorwaarde is dat iedere machine binnen het beschikbare laadvenster voldoende energie ontvangt voor de volgende werkdag.

Daarmee gaat energieplanning niet alleen over hoeveel elektriciteit nodig is. Ook wanneer die elektriciteit nodig is, wordt onderdeel van de technische oplossing.

Sturen op werkelijk verbruik

De materieelplanning en daarmee de energievraag veranderen gedurende het project. Machines komen en gaan en werkzaamheden volgen elkaar op.

Daarom wordt de monitoring van de netaansluiting gecombineerd met actuele informatie vanuit het projectteam. Wanneer nieuw elektrisch materieel wordt ingepland, kan het verwachte verbruik daarvan worden afgezet tegen het energiegebruik dat op dat moment daadwerkelijk wordt gemeten.

Zo kan vooraf worden beoordeeld of de beschikbare capaciteit nog voldoende is. Is dat niet het geval, dan kan worden bijgestuurd met bijvoorbeeld de bufferbatterij, andere laadmomenten of een combinatie van beide.

De monitoring geeft inzicht in het werkelijke energiegebruik van de bouwplaats. Daarnaast zijn er mogelijkheden om het verbruik van afzonderlijke machines of materieeltypen nader te volgen. Welke meetmethode wordt ingezet, hangt af van het materieel en de beschikbare meetvoorzieningen.

De beschikbare praktijkgegevens kunnen worden gebruikt om energieprofielen verder aan te scherpen. Ze vormen ook een bouwsteen voor een latere vergelijking met conventioneel materieel. Om vermeden dieselgebruik en CO₂-uitstoot te onderbouwen, zijn daarnaast een vergelijkbare referentie-uitvoering, gegevens over de uitgevoerde werkzaamheden en een vastgelegde rekenmethode nodig.

Omdat het grotere elektrische materieel nog moet worden ingezet, koppelt het projectteam daar nu bewust nog geen resultaten aan over bijvoorbeeld vermeden dieselgebruik of CO₂-uitstoot. Eerst meten wat er daadwerkelijk gebeurt, daarna conclusies trekken.

Praktijkdata voor volgende projecten

De aanpak op Eindhoven-Oost levert daarmee niet alleen informatie op voor dit project. Door het energiegebruik tijdens de uitvoering te volgen, ontstaat steeds meer praktijkkennis over de energiebehoefte van elektrisch bouwmaterieel en de belasting van de energievoorziening op de bouwplaats.

NRG Group slaat deze gegevens voor Omexom op en gebruikt ze om specifieke energieprofielen op te bouwen. Zo ontstaat voor Omexom stapsgewijs een energiebibliotheek met praktijkdata. Die kan bij volgende projecten helpen om eerder en nauwkeuriger te bepalen hoeveel vermogen een bouwplaats nodig heeft, welke aansluiting daarvoor toereikend is en wanneer aanvullende voorzieningen, zoals een batterij, nodig zijn.

Voor Omexom maakt die praktijkkennis het mogelijk om volgende projecten gerichter voor te bereiden: welk elektrisch materieel wordt wanneer ingezet, welke laadbehoefte volgt daaruit en welke energievoorziening is daarvoor nodig?

Van voorbereiding naar uitvoering

Die aanpak kan inmiddels in de praktijk worden getoetst. Op 15 oktober 2026 gaven de projectleiders van TenneT, Enexis, Omexom en BAM Infra gezamenlijk het officiële startsein voor de werkzaamheden aan Eindhoven-Oost. Op de projectlocatie aan de Daalakkersweg markeerden zij dat moment door samen het bouwdoek op te hangen.

Voor de emissiearme aanpak volgt nu de toets in de uitvoering. Naarmate meer elektrisch materieel wordt ingezet, moet blijken of de geplande laadmomenten en de beschikbare energievoorziening aansluiten op het werk buiten. De meetgegevens maken zichtbaar waar de planning klopt en waar het team moet bijsturen.

Meer weten over onze oplossing Bouw?

De vraag naar energie wordt nog steeds elke dag groter en het hoogspanningsnetwerk is toe aan vernieuwing. Vervoersbedrijven, fabrieken en regio’s staan voor de uitdaging om de capaciteit uit te breiden op de bestaande infrastructuur of deze te moderniseren. Het is onze taak om een bijdrage te leveren aan de energietransitie; dit doen we met de bouw van nieuwe installaties, verduurzaming van materialen en intelligente besturingen.

De laatste nieuwsberichten