NL | EN

Wat als het grid zelf zou kunnen nadenken?

Een grid dat zelf na kan denken. Eéntje die voorspelt waar in Nederland over een uur een piekmoment ontstaat en gelijk kan besluiten om extra stroom in te kopen. Een grid, wat weet dat het over een uur in Duitsland hard gaat waaien. Die voorspelt dat stroom uit Duitsland dus straks goedkoper is op andere internationale markten en daarop de inkoop bepaalt. Klinkt dat als science fiction? Niet volgens de experts. Alle bouwstenen voor een smart grid zijn nu namelijk al aanwezig.

Een digitale revolutie op het 100 jaar oude grid

We staan namelijk aan de vooravond van een revolutie op het 100 jaar oude grid. Alle bouwstenen voor een autonoom handelend grid zijn namelijk aanwezig, het wachten is op de uitrol. Wat is er allemaal mogelijk in de toekomst? Wat gebeurt er wanneer we artificial intelligence en big data volop gaan benutten?
We vroegen het aan twee thought leaders van de digitale revolutie:

Hoe smart is het grid nu?

Benoît: “Distributie op het grid is nu al erg smart en schakelt in realtime op de balans tussen opgewekte en geconsumeerde energie. Het voordeel daarvan, is grip op de productie. Consumenten consumeren wat ze willen, wanneer ze dat willen. En daarom is het nodig om de productie ook in realtime aan te passen op de actuele vraag. Op dat gebied is de technologie al heel ver. Vroeger moest een grid operator in Parijs schakelen met een lokaal opwekkingsstation, tegenwoordig kan dit automatisch. “

Jeroen: “In de afgelopen jaren zijn we sterk gegroeid op het gebied van cybersecurity. Ze zeggen wel eens dat als er een tank je terrein oprijdt, iedereen wel weet wat ze moeten doen. Maar als er een hacker het netwerk binnenkomt? Dan is dat een ander verhaal. Tegenwoordig zijn we veel slimmer in hoe we het grid beveiligen. We monitoren standaardgedrag binnen het grid en worden gealarmeerd door deviaties. Smart dus. Zo ontdekken we de securityrisico’s en beperken we de kans dat de energievoorziening wegvalt.”

Wat kan het grid, als we hem nog smarter maken?

Benoît: “De slimme meter gaat de energiemarkt volledig veranderen. We beschikken tegenwoordig over meer data van energieconsumptie, waardoor we toekomstige pieken en dalen beter kunnen voorspellen. Hier heeft de consument in de toekomst belang bij. Als je kunt voorspellen hoeveel er wordt gebruikt, kun je ook de prijzen voorspellen. Je kunt dan tegen je klanten zeggen dat de stroom vanavond goedkoper wordt omdat er een harde wind is voorspeld. ”

Jeroen: “In de toekomst kunnen we analytics zelfstandig laten interfacen met alle lagen binnen het grid. Klinkt ingewikkeld? Het resultaat is eigenlijk simpel. Je fysieke energienetwerk wordt gekoppeld aan een digitale marktplaats van internationale stroomleveranciers. Zo worden vraag en aanbod in realtime gekoppeld. Als het in Duitsland hard heeft gewaaid, kan de stroom daar goedkoop worden ingekocht door een Artificial Intelligence die dit in realtime beslist.”

Hoe belangrijk wordt big data in de toekomst?

Benoît: “Big data is onmisbaar. We staan aan het begin van grote veranderingen. Vandaag de dag voorspellen we de energieconsumptie op een landelijk niveau. Energietransitie maakt het nodig om straks ook op lokaal niveau voorspellingen te kunnen doen. Door de groei van de hoeveelheid nieuwe energiebronnen, heb je namelijk meer lokale capaciteit nodig.

Het grid is ontworpen om energie van één plek naar de consument te krijgen. Tegenwoordig wordt er meer lokaal opgewerkt en moet energie op elke plek het netwerk binnen kunnen komen. Hier is het grid oorspronkelijk niet voor ontworpen. Als we met data kunnen voorspellen waar we het grid moeten aanpassen, kunnen we benodigde investeringen beter inplannen.”

Jeroen: “Je moet altijd beslissingen baseren op data. Punt is: we lopen over in de hoeveelheid beschikbare data. De vraag is dan ook niet welke data je gebruikt, maar welke analyse je gaat doen. Daaraan relateer je je oplossingsrichting en dus je onderscheidende kracht.”

Wind, waterstof of kernenergie: hoe helpt ICT ons om deze keuze te maken?

Benoît: “De keuze is uiteindelijk geen technologisch vraagstuk, maar een politieke. ICT kan helpen met het voorspellen van de gevolgen van alle verschillende keuzes.  Simulaties kunnen een oneindig aantal variabelen bevatten en zo veel meer inzicht geven dan menselijke berekeningen kunnen doen.”
Jeroen: “Wat we nodig hebben is software die businesscases doorrekent. Software die predictive omgaat met datamodellen, en informatie uit het verleden vertaalt in intelligente calculaties voor de toekomst. Artificial Intelligence is hét middel om dit te berekenen, omdat het meer factoren kan meenemen dan een mens dat kan met de traditionele modelberekening. Door AI te gebruiken, krijgen we toegang tot een bijna oneindige hoeveelheid invalshoeken. Zo beantwoord je veel meer vragen, in veel minder tijd, dan we dat zelf kunnen beredeneren.”

Welke innovaties zijn er nog nodig?

Benoît: “Op het gebied van asset management moeten we nog grote stappen zetten. System operators hebben meer inzicht nodig in de staat van hun assets. Want als ze beter weten wat de staat van hun assets zijn, kunnen ze vervangingen beter plannen.”
Jeroen: “Ik zou niet zeggen dat we daar innovaties voor nodig hebben, want die zijn er al. We kunnen nu al de vraag-en-aanbod-afstemming slim inregelen in de substations. De digitale transformatie van het grid wordt bepaald door hoe snel we nieuwe technologie kunnen uitrollen in traditionele omgevingen. Maar de vraag is: bij wie ligt de verantwoordelijkheid? Bij de netbeheerder? De leverancier? Bij microgrids, die de afstemming zelf gaan bepalen? Dit zijn vraagstukken die marktpartijen in de komende jaren samen zullen gaan beantwoorden.”

Welke factoren staan een smart grid nu nog in de weg?

Benoît: “Veel grids in Europa zijn meer dan honderd jaar oud. Onderdelen worden pas vervangen als het zeker is dat dit kosten bespaart op onderhoud. Dus de vervangingen die hard nodig zijn, worden gepland buiten het budget om. Zouden netbeheerders meer inzicht hebben in assets – bijvoorbeeld door simulaties en theoretische modellen – weten ze beter welk deel van het netwerk ooit kan uitvallen en waar dus vernieuwd moet worden.”

Jeroen: “Binnen de energiemarkt bestaan meerdere belangen, waaronder financiële belangen. Sommige verouderde assets moeten vervangen worden, maar staan nog dertig jaar op de balans. Dat houdt ontwikkelingen tegen. Het liefst zie ik een nieuwe dynamiek ontstaan, waarbij de marktpartijen samen kijken naar deze vraagstukken.”

Op welke innoverende projecten mogen we heel trots zijn?

Benoît: “Onlangs hebben we een succesvolle test gedaan met de inspectie van hoogspanningsmasten door drones. Momenteel wordt dit nog gedaan door fysiek in de mast te klimmen. Door een drone te gebruiken maak je makkelijker én veiliger foto’s en kun je heel nauwkeurig vaststellen of er al sprake is van roestvorming.”

Jeroen: “Onlangs hebben we een project opgeleverd wat zich richt op het automatisch testen van onderstations. De uitdaging van de netbeheerders is dat ze veel vernieuwingen en renovaties moeten doorvoeren, waarbij de uitrol veel vertraging oplevert door inconsistentie, legacy toepassingen en versie uitdagingen. Axians heeft met het automatisch testen project een Digital Twin gerealiseerd, waarbij de fysieke omgeving nagebootst is in een dynamische en virtuele wereld. Deze oplossing voorziet in het significant verkorten van de doorlooptijd voor de netbeheerders.”