NL | EN

KiesZon en Zeeland refinery geven hun visie op energieopslag

Bedrijven en instellingen aan het woord

Hoe gaan we nieuwe, duurzame  energievormen opslaan en klaarmaken voor later gebruik?

KiesZon Rosmalen

KiesZon ontwikkelt, financiert, realiseert én exploiteert zonnestroomprojecten. In 2009 realiseerde ze in Nederland als eerste een volledig gefinancierd zonnestroomproject. Zal het bedrijf uit Rosmalen straks ook zo’n voorloper zijn met energieopslag? Operationeel directeur Bram Peperzak geeft zijn visie op energieopslag.

In 2018 plaatste KiesZon 200.000 zonnepanelen, vooral op logistiek vastgoed. Daarmee groeide de omvang van het zakelijke portfolio van KiesZon, gerealiseerd en in exploitatie, naar 80 megawatt. Het streven voor 2019: doorgroeien naar ruim 400 megawatt.

Een goede business case voor energieopslag is nu nog niet haalbaar.

Welke rol speelt energieopslag in de ambitie van KiesZon? “Op dit moment nog niet zo’n grote, maar we denken wel dat die een hele grote rol gaat spelen in de nabije toekomst. Nu is het helaas nog niet interessant. Financieel loont het nog niet, want via een PPA kun je voordeliger aan het net terugleveren dan opslaan. Een goede business case voor opslag in accu’s of een andere vorm van opslag is nu nog niet financieel haalbaar. Kortom: een marktincentive ontbreekt.”

In een proefopstelling onderzoeken we de principes van energieopslag.

Maar KiesZon heeft al wel een proefopstelling, want ze wil er qua kennisontwikkeling klaar voor zijn als de business case interessant wordt. “Vooral om te kijken hoe je met data-uitwisseling een optimale business case kunt krijgen. Het gaat daarbij meer om het onderzoeken van de principes van opslag, dan om grootschalige opslag. Met deze proefopstelling bouwen we kennis op.”

Zonder data-uitwisseling in real time ben je op de elektriciteitsmarkt te laat.

Snelle en goede data-uitwisseling is daarbij cruciaal, volgens Bram. “Het gaat erom dat je de mogelijke in- en verkoopprijs van je energie continu kunt vergelijken met de kostprijs van de door jou opgewekte energie. En dat dan weer in relatie tot piekverbruik en terugleververmogen.  Die dataconnecties heb je nodig, als je op een slimme manier accu’s of andere opslagsystemen wilt op- of ontladen. Die data-uitwisseling is nu nog niet heel makkelijk en gaat nog niet op alle onderdelen goed. Maar die moet wel echt real time zijn, want anders ben je op de elektriciteitsmarkt te laat. Daar tellen milliseconden.”

Het systeem is al wel intelligent genoeg voor ‘domme’ opslag.

“Het is intelligent genoeg voor ‘domme’ opslag: je kunt daarmee de elektriciteit opslaan wanneer de zon schijnt, dus elektriciteit die op dat moment niet gebruikt wordt door het pand waarop de zonnepanelen staan. Er is dus al wel een beetje intelligentie die de zonneopbrengst vergelijkt met wat het pand zelf nodig heeft. Maar het wordt pas echt intelligent en interessant als het kan zien wat er in het netwerk gebeurt en welke energie op welk moment de meeste waarde heeft. Want energie die je opslaat als buffer om pieken op te kunnen vangen, heeft ook een bepaalde waarde. Zo ontstaat er dus een soort van energiebeurs.”

De energietransitie is vergelijkbaar met de situatie van het internet twintig jaar geleden.

Aan welke toekomstige manieren van opslag denkt Kieszon? “Wij zitten in een energietransitie. Een kenmerk van transitie is dat je wel weet dat er iets gaat veranderen, maar niet hoe het verandert. Vergelijk het met het internet van twintig jaar geleden: als je toen had voorspeld wat er nu allemaal mee mogelijk is, zou je voor gek verklaard zijn. Dat is nu ook de situatie in de energietransitie. Niemand kan exact voorspellen wat de bovenliggende opslagmethode wordt.”

Voor innoveren en investeren heb je gewoon een hogere energieprijs nodig.

KiesZon schat in dat er verschillende methoden komen. “Bijvoorbeeld huis-, tuin- en keukenbatterijen op basis van lithium, maar ook waterstofomzetting voor de grote industrie en het zware transport en nog wel meer methodes. In het buitenland slaat men al energie op in meren door die vol te pompen en weer leeg te laten lopen. Dat zou ook in Nederland kunnen als de energieprijs hier verandert. We zijn verwend met een lage prijs. Dat heeft zijn prettige kanten. Maar als je sneller wilt innoveren en investeren heb je gewoon een hogere energieprijs nodig.”

Het kan heel hard gaan met energieopslag.

Komt er een impuls uit de aanpassing van de salderingsregeling? “Ja, maar bijvoorbeeld ook uit de ontwikkeling van het elektrische vervoer. De omslag daarin kan heel hard gaan. Amsterdam wil dat het vervoer in 2030 elektrisch is. Sommige mensen zeggen: dat kan niet. Maar neem de overstap van karren en koetsen met paarden naar auto’s. Dat ging in circa tien jaar. Het kan dus heel hard gaan met de energieopslag. En: de reden om op te gaan slaan kan uit onverwachte hoeken komen.”

Dingen die twee jaar geleden onvoorstelbaar leken, zijn nu de normaalste zaak van de wereld.

Wanneer verwacht Bram grote ontwikkelingen op het gebied van energieopslag? “Als ik kijk naar de solar-markt: die is twee jaar geleden volledig ontploft. In alle facetten: in aantallen en omvang. Dingen die twee jaar geleden onvoorstelbaar leken, zijn nu de normaalste zaak van de wereld. Dat kan dus ook met energieopslag gebeuren.”

Zeeland Refinery

Zeeland Refinery in Vlissingen verwerkt aardolie tot brandstoffen en bruikbare basisproducten voor de petrochemische industrie. Voor de scheiding van de ruwe aardolie en opwerking naar waardevolle producten is veel (hoogwaardige) warmte nodig. Die komt hoofdzakelijk uit de verbranding van fossiele brandstoffen. Maar de raffinaderij gebruikt ook elektriciteit. Daarvoor heeft ze onder andere een eigen zonnepark, vertelt Koen Van Leuven, transition manager van Zeeland Refinery. 

 “Onze installaties zijn ontworpen om zoveel mogelijk warmte te hergebruiken om de inzet van primaire energie zo minimaal mogelijk te houden. Door voortdurende verbeteringen aan onze installaties en door onze blijvende focus op het maximaliseren van de energie-efficiëntie, behoort Zeeland Refinery tot de best presterende raffinaderijen op het gebied van energieverbruik.”

Ons zonnepark is goed voor 25 % van ons totale elektrische energieverbruik.

Energie voor haar processen haalt Zeeland Refinery uit de verbranding van aardgas en uit het elektriciteitsnet. “Maar in het kader van de verduurzaming van ons energieverbruik gebruiken we sinds november 2018 ook een eigen zonnepark. Dit park is goed voor nagenoeg 25% van ons totale elektrische energieverbruik. Als de zon meewerkt natuurlijk.”

Ook na de energietransitie zijn er kansen en mogelijkheden voor raffinagebedrijven.

Als verantwoorde speler in het energielandschap denkt Zeeland Refinery al een tijdje mee in de energietransitie. “Onze activiteit draait volledig om het verwerken van fossiele brandstoffen. Maar we beseffen dat in de nabije toekomst energievraag en -aanbod gaat veranderen.”

Die zullen niet van één dag op de andere plaatsvinden, denkt Koen. “Zo zullen ook na overgang naar de nieuwere en duurzame energievormen een groot deel van de producten uit de raffinagesector nodig blijven. Ook zullen zich na de energietransitie nieuwe kansen en mogelijkheden aanbieden voor de raffinagebedrijven, aangezien raffinage een prominente plaats kan innemen in een circulaire economie.”

Eén van de uitdagingen: nieuwe, duurzame energievormen opslaan en klaarmaken voor later gebruik.

Welke rol speelt energieopslag bij Zeeland Refinery? “Momenteel is de enige vorm van energieopslag op raffinageniveau het ‘omvormen’ van ruwe aardolie naar, hoofdzakelijk, vloeibare brandstoffen. Die kunnen voor legio toepassingen worden ingezet. Eén van de uitdagingen is om de nieuwe, duurzame energievormen in de toekomst op te kunnen slaan en klaar te maken voor later gebruik.”

“Met de uitrol van duurzame elektriciteitsvoorzieningen door hoofdzakelijk wind en zon, komt ook de variabiliteit in de voorziening op de voorgrond. Vandaag is het elektriciteitsnet nog regelbaar door meer of minder inzet van fossiel gestookte centrales. Dat zal in de toekomst anders zijn. Verschillende technologieën zijn in volle ontwikkeling om hier een antwoord voor te bieden.”

Ook gebruiken we onze restwarmte om onze carbon footprint te verkleinen.

“Naast elektriciteit en andere energiedragers hergebruiken we onze restwarmte. Door die slim in te zetten voor toepassingen buiten ons bedrijf, verkleinen we onze carbon footprint. Deze restwarmte zal er ook in de toekomst zijn, aangezien in het circulaire model scheiding van producten en herwaardering energie-intensief zal blijven. Ook al zal dit dan met duurzame energie gebeuren.”

Waarschijnlijk komt er een combinatie van energieopslag in elektrische en chemische vorm.

Hoe ziet Koen Van Leuven de toekomst van energieopslag? “In de toekomst zal meer dan vandaag gelden dat we energie opwekken wanneer we deze verbruiken. Om dit flexibel te kunnen laten draaien, zullen overgangen van de ene energiedrager naar een andere en vice versa nodig zijn. Welke technologie het gaat halen, is nu nog heel onzeker. Zowel de opslag van energie in elektrische vorm als in chemische vorm zijn momenteel nog in volle ontwikkeling. Naar alle waarschijnlijkheid zal het een combinatie van beiden worden. Want nu is al duidelijk dat verbruikspatronen wisselen van toepassing tot toepassing.”