NL | EN

De groene uitdaging van Europese havens

De klimaatafspraken zijn helder: de wereld moet groener, duurzamer en beter worden. Een nobel streven, wat vraagt om een inspanning van iedereen… van consumenten tot bedrijven. De Europese transportsector geldt als een grootverbruiker van energie. Logisch, want deze bedrijven gebruiken van nature veel fossiele brandstoffen om goederen van over de hele wereld naar hun plek van bestemming te brengen. Voor havens en rederijen levert dit een forse uitdaging op. Johan de Goffau is Client Manager bij Actemium en helpt de sector om de uitdaging aan te gaan.

Waar havens mee worstelen

“Op veel havens over de hele wereld ligt een druk vanuit de politiek om duurzaam te vergroenen”, legt Johan ons uit. Die vergroeningsslag is al meerdere jaren bezig en is in een vroeg stadium (h)erkend. Johan: “We zagen havens worstelen met de vraag hoe de energietransitie vorm te geven. Toen dachten mijn collega’s in Zweden: We ontwikkelen een technische oplossing om havens en rederijen te helpen om de uitdaging van de energietransitie aan te gaan.” Het in kaart brengen van de uitdaging waar havens voor staan, begint met het meten van de luchtkwaliteit en met het vergroenen van de supplychains. Een logische volgorde, maar de uitwerking vraagt volgens Johan om maatwerk. “Een haven kan natuurlijk maar beperkt energie steken in het ontwikkelen en implementeren van oplossingen. Bij Actemium beschikken we over de juiste expertise om onze klanten te helpen.”

Havens dichtbij steden

In veel Europese landen zijn havens relatief dicht op steden gesitueerd, zoals je dat bijvoorbeeld ook ziet in de havens van Rotterdam, Amsterdam en Barcelona. Omdat de clustering van de zeevaart dicht bovenop bewoond gebied plaatsvindt, is een teaminspanning de enige manier om de klimaatdoelstellingen te halen. “Dat zie je eigenlijk in elke haven terug: er is samenwerking nodig om de benodigde stappen te zetten.” En dat vraagt om besluitvaardigheid. “De grootste uitdaging is het maken van een keuze voor je focus”, vertelt Johan. Bij het maken van besluiten vormt Actemium een sleutelrol. “Omdat wij internationaal werken, kunnen we de ervaring van het ene project goed toepassen op het andere. Het voordeel hiervan is dat we onze klanten heel snel kunnen helpen met het ontwikkelen van de benodigde businesscase.”

Walstroom als duurzame oplossing

Eén van de manieren om te verduurzamen is door walstroom toe te passen. “Een schip komt daarbij de haven binnen en sluit aan op de walstroominstallatie. Dan wordt de benodigde energie niet meer opgewekt met dieselgeneratoren, maar er wordt groene stroom geleverd vanaf de wal.” Met walstroom kunnen de motoren uit en vermindert de uitstoot van allerlei schadelijke stoffen zoals CO2, NOx en SOx. Het milieu wordt hierdoor minder belast. “Ter vergelijking: de uitstoot van één cruiseschip staat gelijk aan die van een miljoen auto’s”, legt Johan uit. In de binnenvaart wordt walstroom al langere tijd gebruikt en wordt nu ook door internationale scheepvaart gezien als een manier om havens en supplychains te vergroenen. Veel havens zijn gesitueerd in uitgestrekte gebieden, wat de nodige uitdagingen oplevert. Johan legt uit wat dat betekent. “Havens zijn vaak niet ingericht op een grote elektriciteitsbehoefte op de kademuur. Voor één schip is een energievoorziening nodig voor tussen de 500 en de 2000 kW, vergelijkbaar met een klein bedrijf.

Wie betaalt wat?

Als je dat decentraal zou moeten opwekken, kom je tot de ontdekking dat er geen kabels liggen en dus gelegd zouden moeten worden. “En de vraag wordt dan: wie betaalt dat?” De businesscase van Actemium biedt in dat opzicht uitkomst, want hiermee worden de techniek en het financiële plaatje concreet.” En daarmee realistisch. “Walstroom vereist een investering, maar het bespaart brandstof, waardoor het voor de rederijen interessant is om in te investeren.” Hetzelfde geldt voor de haveneigenaar. “Die kan de geleverde stroom factureren. En hoe hoger wij de bezettingsgraad kunnen krijgen, hoe beter de businesscase is.” Actemium levert samen met haar netwerkpartners een totaaloplossing, van de (net-)aansluiting tot en met de gehele walstroominstallatie. Hiermee wordt de vergroening als het ware in een stroomversnelling gebracht.

Waarom geen enkel land dit alleen kan

Walstroom is al gebruikelijk in Scandinavië en wordt inmiddels ook door andere Europese havens omarmd. Dit voorbeeld illustreert wat door experts al jarenlang wordt beweerd, namelijk dat de klimaatdoelstellingen alleen maar gehaald kunnen worden als er op internationaal niveau wordt samengewerkt. Kennisdeling is daarbij essentieel. “In Noorwegen zie je bijvoorbeeld dat ze veel verder zijn op milieugebied. De politiek jaagt aan, stelt – bij wijze van spreken – zo een miljard beschikbaar, en krijgt daardoor het bedrijfsleven met zich mee.” Maar nog niet iedereen in Europa is zo ver. “Nederland moet die inhaalslag nog maken. In een recent gesloten Green Deal Zeevaart, binnenvaart en havens is de verduurzaming belangrijk gemaakt, maar het moet nog vormgegeven worden.”

8MW geplaatst in de haven van Duinkerke

Onze gesprekspartner noemt de recent opgeleverde installatie in de haven van Duinkerke (Frankrijk) als een prachtig voorbeeld van een project waarbij samenwerking leidt tot resultaat. Hier werd een installatie geplaatst van maar liefst 8MW met drie energiepunten aan verschillende kanten van de kade. Een complex project, waarbij ruim anderhalf jaar is gewerkt door Actemium, een Franse rederij en het havenbedrijf. Het is een resultaat waar Johan erg trots op is. “Dit project was namelijk uniek in Europa. Niet alleen door de schaal ervan, maar ook door de intensieve samenwerking tussen de drie partijen.”

Leerervaringen zijn toepasbaar op toekomstige projecten

De payoff is dat een dergelijk succesverhaal de weg plaveit voor andere havens: “De ervaring die we hebben opgedaan in meer dan vijftien projecten, is perfect toepasbaar op toekomstige projecten. Wat wij in Zweden en Frankrijk hebben geleerd, is heel nuttig voor Nederland.” Het liefst zou Johan zien dat beleid en urgentie op Europees niveau worden geharmoniseerd. “We hameren erop: kijk met ons mee hoe we het in andere landen doen, want die kennis is onmisbaar voor Nederland. Vergroening draait namelijk om keuzes en een gezamenlijke planning; om besluitvaardigheid en het durven zetten van stappen.”